Achillespees tendinopathie | Echografie & Fysiotherapie
 

Pijn aan de Achillespees kan behoorlijk hinderlijk zijn. In het begin is er soms alleen wat stijfheid bij het opstaan of pijn tijdens het hardlopen. Wanneer de klachten langer bestaan, kunnen ook wandelen, traplopen of simpelweg op de tenen staan pijnlijk worden. Een veelvoorkomende oorzaak hiervan is een Achillespees tendinopathie, in de volksmond ook wel een Achillespeesontsteking genoemd.

Bij Fysiotherapie De Verandering in Hendrik-Ido-Ambacht onderzoeken we niet alleen waar de pijn zit, maar vooral waardoor de Achillespees op dit moment onvoldoende belastbaar is. Naast lichamelijk onderzoek beschikken we over echografie, waarmee we de Achillespees en omliggende structuren rechtstreeks in beeld kunnen brengen.

​

Wat is de Achillespees?

De Achillespees is de grote pees aan de achterkant van de enkel. De pees vormt de verbinding tussen de kuitspieren en het hielbeen. Iedere keer dat u loopt, rent, springt of op uw tenen gaat staan, worden via deze pees grote krachten overgebracht.

Tijdens hardlopen kan de belasting van de Achillespees oplopen tot meerdere malen het lichaamsgewicht. De pees is uitstekend aangepast aan deze belasting, maar heeft wel tijd nodig om zich aan veranderingen in belasting aan te passen [1].

Wanneer de belasting gedurende langere tijd groter is dan de belastbaarheid van de pees, kunnen klachten ontstaan.

​

Wat is een Achillespees tendinopathie?

Bij een Achillespees tendinopathie is sprake van pijn en verminderde functie van de pees. Vaak ontstaan de klachten geleidelijk. Een plotselinge toename van sportbelasting, meer hardlopen, heuveltraining, springen of intensiever sporten kan bijvoorbeeld een aanleiding zijn.

Ook mensen die helemaal niet intensief sporten kunnen een Achillespees tendinopathie ontwikkelen.

De term Achillespeesontsteking wordt veel gebruikt, maar is eigenlijk niet helemaal juist. Bij langdurige peesklachten is meestal geen sprake van een eenvoudige ontsteking. Er vinden veranderingen plaats in onder andere de structuur en belastbaarheid van de pees. Daarom gebruiken we tegenwoordig meestal de term tendinopathie.

Rust alleen lost het probleem daarom vaak niet volledig op. De pijn kan tijdelijk verminderen, maar wanneer de pees daarna opnieuw dezelfde belasting krijgt, komen de klachten geregeld terug.

​

Twee verschillende soorten Achillespeesklachten

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen twee belangrijke locaties van Achillespees tendinopathie.

Bij een midportion Achilles tendinopathie bevindt de pijn zich meestal enkele centimeters boven het hielbeen. De pees kan daar verdikt en gevoelig zijn.

Bij een insertionele Achilles tendinopathie bevindt de pijn zich juist helemaal onderaan de pees, waar deze aanhecht op het hielbeen. Hierbij kunnen ook veranderingen aan de aanhechting, een slijmbeurs of verkalkingen een rol spelen.

Dit onderscheid is belangrijk omdat niet iedere oefening voor beide vormen even geschikt is. Bij insertionele klachten kan bijvoorbeeld diepe dorsaalflexie van de enkel meer compressie rond de aanhechting geven. Het trainingsprogramma moet daarom worden aangepast aan de locatie en reactie van de klachten.

​

Hoe herkent u Achillespees tendinopathie?

Een typisch verschijnsel is startstijfheid. De eerste stappen na het opstaan kunnen pijnlijk en stijf aanvoelen. Na enkele minuten bewegen wordt dit soms beter.

Tijdens sport kan hetzelfde patroon optreden. In het begin doet de pees pijn, tijdens het bewegen neemt de pijn tijdelijk af en enkele uren later of de volgende ochtend kunnen de klachten juist weer sterker aanwezig zijn.

Andere herkenbare klachten zijn pijn bij hardlopen of springen, gevoeligheid wanneer u in de pees knijpt, een verdikking van de Achillespees, pijn bij op de tenen staan en verminderde kracht of uithoudingsvermogen van de kuit.

Bij langer bestaande klachten kunnen normale dagelijkse activiteiten zoals wandelen en traplopen uiteindelijk eveneens klachten geven.

​

Waardoor ontstaat een Achillespees tendinopathie?

Meestal is er niet één duidelijke oorzaak. Vaak ontstaat een situatie waarin de belasting sneller is toegenomen dan de pees zich heeft kunnen aanpassen.

Iemand die bijvoorbeeld normaal twee keer per week vijf kilometer hardloopt en plotseling vier keer per week gaat trainen, verhoogt de belasting in korte tijd aanzienlijk. Hetzelfde kan gebeuren na een periode van weinig sport, waarna direct weer op het oude niveau wordt begonnen.

Ook een verandering van ondergrond, meer heuvels, andere schoenen, veel sprint- of springtraining en een plotselinge toename van loopafstand kunnen een rol spelen.

Daarnaast kijken we naar de capaciteit van de kuitspieren. Wanneer de kuitspieren onvoldoende kracht of uithoudingsvermogen hebben, kan dit belangrijk zijn bij het opbouwen van de belastbaarheid van het gehele spier-peescomplex.

​

Onderzoek bij Fysiotherapie de Verandering

Een goede diagnose begint met het verhaal van de patiënt. We willen onder andere weten waar de pijn precies zit, wanneer de klachten ontstaan, hoe lang ze aanwezig zijn en hoe de pees reageert op belasting.

Daarna volgt lichamelijk onderzoek. We beoordelen de Achillespees zelf, de beweeglijkheid van de enkel en de kracht en belastbaarheid van de kuitspieren. Een belangrijke functionele test is bijvoorbeeld het herhaald op één been uitvoeren van een calf raise.

Bij een Achillespees tendinopathie zijn de locatie van de pijn en pijn bij belasting belangrijke onderdelen van de klinische diagnose [2].

We kijken daarnaast naar andere mogelijke oorzaken van pijn rond de achterzijde van de enkel. Niet iedere pijnlijke Achillesregio is namelijk automatisch een tendinopathie.

​

Echografie van de Achillespees

Bij Fysiotherapie De Verandering beschikken we over echografie. De Achillespees ligt relatief oppervlakkig en is daardoor goed met echografie te onderzoeken.

Op een echo kunnen we onder andere kijken naar de dikte en structuur van de pees. Daarnaast kunnen veranderingen in de vezelstructuur, lokale verdikkingen, vascularisatie, verkalkingen en eventuele partiële beschadigingen zichtbaar worden. Ook structuren rondom de pees, zoals een slijmbeurs, kunnen worden beoordeeld.

Met echografie kunnen we bovendien onderscheid maken tussen klachten midden in de Achillespees en afwijkingen rond de aanhechting op het hielbeen. Echografie is daarnaast dynamisch: de pees kan tijdens beweging worden bekeken.

Recente literatuur beschrijft musculoskeletale echografie als een waardevol middel bij de beoordeling van verschillende aandoeningen van de Achillespees [3].

​

Is een echo altijd nodig?

Nee.

Een Achillespees tendinopathie kan in veel gevallen op basis van het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek worden vastgesteld. Beeldvorming is niet standaard noodzakelijk om de diagnose te stellen [4].

Een echo kan echter van toegevoegde waarde zijn wanneer de klachten niet helemaal passen bij het verwachte beeld, wanneer klachten al lange tijd bestaan, wanneer een partiële beschadiging wordt vermoed of wanneer we meer informatie willen over de pees en omliggende structuren.

Ook geldt dat een afwijking op een echo niet automatisch betekent dat deze de pijn veroorzaakt. Structurele veranderingen kunnen namelijk ook worden gevonden bij mensen zonder klachten [5].

Daarom kijken we bij Fysiotherapie De Verandering nooit alleen naar de echo. We combineren het beeld altijd met het verhaal van de patiënt, lichamelijk onderzoek en de reactie van de pees op belasting.

​

Behandeling van Achillespees tendinopathie

De belangrijkste behandeling bestaat uit het geleidelijk vergroten van de belastbaarheid van de Achillespees.

Vroeger werd vooral excentrisch trainen geadviseerd, bijvoorbeeld het langzaam laten zakken van de hiel vanaf een traptrede. Tegenwoordig weten we dat er meerdere effectieve manieren zijn om een Achillespees te trainen. Excentrische oefeningen kunnen goed werken, maar ook zware langzame krachttraining en gecombineerde concentrische en excentrische oefeningen kunnen worden gebruikt.

Uit onderzoek blijkt niet overtuigend dat één specifieke vorm van peesbelasting voor iedereen superieur is [6]. Het belangrijkste is dat de belasting voldoende is om de pees sterker te maken en tegelijkertijd past bij de huidige belastbaarheid.

Daarom bouwen we oefeningen stapsgewijs op.

In een vroege fase kan worden gestart met gecontroleerde calf raises waarbij beide benen worden gebruikt. Vervolgens kan de belasting toenemen naar oefeningen op één been en oefeningen met extra gewicht.

Daarna maken we de oefeningen steeds functioneler. Voor iemand die vooral zonder pijn wil wandelen is een ander eindniveau nodig dan voor een hardloper, voetballer of tennisser.

Bij sporters moeten uiteindelijk ook snelle en explosieve krachten opnieuw worden opgebouwd. Denk aan springen, versnellen, afzetten en hardlopen.

​

Volledige rust is meestal niet de oplossing

Wanneer de Achillespees erg gevoelig is, kan het tijdelijk verstandig zijn om de belasting te verminderen. Dat betekent echter niet automatisch dat u volledig moet stoppen met bewegen.

Langdurig niets doen zorgt er namelijk niet voor dat de pees beter voorbereid raakt op toekomstige belasting.

We zoeken daarom naar een niveau waarop de pees nog belast kan worden zonder dat de klachten de dagen erna duidelijk oplopen. Vanuit dat niveau bouwen we verder.

De reactie van de pees dezelfde avond en vooral de volgende ochtend geeft daarbij belangrijke informatie. Meer ochtendstijfheid of duidelijk meer pijn kan betekenen dat de belasting te snel is opgevoerd.

​

Wanneer kunt u weer hardlopen?

Bij hardlopers is alleen pijnvrij wandelen niet voldoende om weer volledig te starten met hardlopen. Hardlopen veroorzaakt aanzienlijk hogere krachten op de Achillespees dan wandelen [1].

Daarom testen we eerst of voldoende kracht en belastbaarheid aanwezig zijn. Vervolgens wordt hardlopen geleidelijk hervat, waarbij afstand, snelheid en trainingsfrequentie gecontroleerd worden opgebouwd.

Later kunnen ook snellere loopvormen en sprongbelasting worden toegevoegd.

Het doel is dus niet alleen dat de pijn verdwijnt, maar dat de Achillespees opnieuw sterk genoeg wordt voor de activiteiten die u wilt uitvoeren.

​

Hoe lang duurt het herstel?

Een Achillespees tendinopathie kan hardnekkig zijn. Zeker wanneer klachten al enkele maanden bestaan, moet rekening worden gehouden met een revalidatieperiode van meerdere maanden.

Dat betekent niet dat iemand gedurende die gehele periode veel pijn hoeft te houden. Vaak neemt de pijn eerder af dan dat de volledige belastbaarheid van de pees is hersteld.

Juist daardoor ontstaat het risico dat iemand te snel weer volledig gaat sporten. De klachten zijn dan grotendeels verdwenen, maar de pees heeft nog onvoldoende capaciteit voor de oorspronkelijke sportbelasting.

Een goed opgebouwd traject kijkt daarom niet alleen naar pijn, maar ook naar kracht, uithoudingsvermogen en sportbelasting.

​

Achillespeesklachten laten onderzoeken?

Heeft u al langere tijd pijn aan uw Achillespees? Heeft u vooral last tijdens het hardlopen, sporten of bij de eerste stappen in de ochtend? Of blijven de klachten terugkomen zodra u de sportbelasting verhoogt?

Bij Fysiotherapie De Verandering in Hendrik-Ido-Ambacht kunnen we uw Achillespees uitgebreid onderzoeken.

Wanneer dit van toegevoegde waarde is, kunnen we tijdens het onderzoek gebruikmaken van echografie om de Achillespees en de omliggende structuren in beeld te brengen.

Op basis van het lichamelijk onderzoek, uw persoonlijke doelen en eventueel de echografie stellen we een gericht behandel- en trainingsprogramma op om de belastbaarheid van de Achillespees weer stap voor stap te vergroten.

Wilt u weten waar uw Achillespeesklachten vandaan komen en wat u eraan kunt doen? Maak dan een afspraak voor fysiotherapeutisch onderzoek, eventueel gecombineerd met echografie.

​

Literatuur

1. Corrigan P, Cortes DH, Silbernagel KG. The load borne by the Achilles tendon during exercise: a systematic review of normative values. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. 2022.

2. Murphy M, Rio E, Debenham J, Docking S, Travers M, Gibson W. The clinical diagnosis of Achilles tendinopathy: a scoping review. PeerJ. 2021;9.

3. Page P, Manske RC, Voight M, Wolfe C. Diagnostic Musculoskeletal Ultrasound of the Achilles Tendon. International Journal of Sports Physical Therapy. 2025;20(2):296-304.

4. Chimenti RL, Hall MM, Vosseller JT. Diagnostic Imaging for Achilles Tendinopathy: Unnecessary Scans? Valuable Insights? Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2024;54(1):6-9.

5. McAuliffe S, McCreesh K, Culloty F, Purtill H, O'Sullivan K. Can ultrasound imaging predict the development of Achilles and patellar tendinopathy? A systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine. 2016;50:1516-1523.

6. Chimenti RL, Neville C, Houck J, et al. Achilles Pain, Stiffness, and Muscle Power Deficits: Midportion Achilles Tendinopathy Revision 2024. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2024.