BPPD zelf behandelen: duidelijke uitleg bij draaiduizeligheid in bed of bij omdraaien

Word je ineens duizelig als je gaat liggen, omdraait in bed, omhoog kijkt of voorover buigt? Dan kan het gaan om BPPD, ook wel benigne paroxysmale positieduizeligheid genoemd. BPPD of Duizeligheid zelf behandelen is zeker mogelijk!

Dit is een vervelende, maar meestal onschuldige vorm van duizeligheid. Bij BPPD ontstaan korte aanvallen van draaiduizeligheid, vaak van enkele seconden tot maximaal ongeveer een minuut. Soms word je er ook misselijk van.

Wat is BPPD?

In je evenwichtsorgaan zitten kleine kalkkristallen. Soms raken die los en komen ze op een plek terecht waar ze niet horen. Bij bewegingen van je hoofd geven ze dan een verkeerde prikkel aan je evenwichtssysteem. Daardoor krijg je ineens een heftige, korte draaiduizeligheid. In de praktijk noemen mensen dit vaak “gruis in het evenwichtsorgaan”.

Typische klachten zijn:

• duizeligheid bij gaan liggen of opstaan

• duizeligheid bij omdraaien in bed

• klachten bij omhoog kijken of bukken

• soms misselijkheid of braken

• aanvallen die meestal kort duren, vaak korter dan 1 minuut
  

Gaat BPPD vanzelf over?

Vaak wel. Bij veel mensen verdwijnen de klachten binnen ongeveer 4 weken vanzelf. Maar als je er veel last van hebt, kun je de klachten vaak sneller verminderen met een repositiemanoeuvre. Daarbij probeer je de losgeraakte kristallen weer naar een minder gevoelige plek terug te bewegen.

Kun je BPPD zelf behandelen?

Soms wel. Voor de meest voorkomende vorm van BPPD, van het posterieure kanaal, is de Epley-beweging vaak geschikt om thuis te doen.

Wel is het belangrijk om te weten dat niet elke duizeligheid BPPD is, en ook niet elke BPPD hetzelfde type is. Bij BPPD van het horizontale kanaal worden juist andere manoeuvres gebruikt, zoals de Gufoni of barbecuemanoeuvre. De richtlijn adviseert behandeling van horizontale kanaal-BPPD door een arts of specifiek geschoolde behandelaar, zoals een fysiotherapeut.

Wanneer is zelf behandelen wél passend?

Zelf behandelen met een Epley-beweging past vooral als:

• je klachten duidelijk passen bij BPPD

• de duizeligheid vooral komt bij bepaalde hoofdbewegingen

• de aanval kort duurt

• eerder is vastgesteld aan welke kant het probleem zit

• je je nek goed kunt bewegen

Wanneer moet je níet zelf gaan oefenen?

Neem liever contact op met huisarts of fysiotherapeut als:

• je niet zeker weet of het echt BPPD is

• je nekklachten hebt of je nek niet goed kunt bewegen

• je duizeligheid continu aanwezig is in plaats van kortdurend

• je ook gehoorverlies, dubbelzien, uitvalsverschijnselen, flinke hoofdpijn of loopstoornissen hebt

• je na een week nog veel klachten houdt

• de klachten steeds terugkomen

De Epley-beweging bij BPPD of Duizeligheid zelf behandelen

De Epley-beweging is bedoeld voor de meest voorkomende vorm van BPPD. Daarbij verplaats je de kristallen met een aantal vaste hoofd- en lichaamsbewegingen.

Belangrijk: deze uitleg is het meest geschikt als bekend is of de rechter- of linkerzijde aangedaan is.

Epley-beweging bij de rechterzijde

1. Ga rechtop op de rand van het bed zitten.

2. Leg een kussen achter je, zodat je schouders daarop komen als je gaat liggen.

3. Draai je hoofd 45 graden naar rechts.

4. Ga snel achterover liggen met je schouders op het kussen en je hoofd iets achterover.

5. Blijf zo liggen tot de duizeligheid zakt.

6. Draai daarna je hoofd naar links.

7. Wacht opnieuw tot de duizeligheid zakt.

8. Draai vervolgens door op je linkerzij, met je neus richting matras.

9. Wacht weer tot de duizeligheid voorbij is.

10. Kom daarna rustig overeind tot zit.

Epley-beweging bij de linkerzijde

Dezelfde stappen gelden, maar dan gespiegeld:

• je start met je hoofd naar links

• daarna draai je naar rechts

• vervolgens draai je door op je rechterzij

Wat kun je voelen tijdens de oefening?

Tijdens of direct na de Epley-beweging kun je:

• opnieuw duizelig worden

• misselijk worden

• even moeten bijkomen

Dat is op zichzelf niet vreemd. Vaak is één behandeling al voldoende om de klachten te verminderen. Soms is het nodig de manoeuvre later nog eens te herhalen.

Alternatief is de Semont manoeuvre deze is minder belastend voor de nek.

Hieronder het voorbeeld voor het rechter oor.

Waarom werkt het soms niet?

Dat betekent niet meteen dat je “iets anders” hebt. Mogelijke redenen zijn:

• de verkeerde zijde is gekozen

• het gaat niet om het posterieure kanaal

• het gaat om horizontale kanaal-BPPD

• het is toch geen BPPD maar een andere oorzaak van duizeligheid

Juist daarom is onderzoek door een fysiotherapeut soms erg waardevol. Met testen zoals de Dix-Hallpike-test of Supine Roll test kan beter bepaald worden welk kanaal betrokken is.

Is het horizontale kanaal betrokken? Doe dan de Gufoni manoeuvre, hieronder afgebeeld voor de rechter kant.

Kan BPPD terugkomen?

Ja, dat komt regelmatig voor. In jouw document staat dat bij ongeveer 1 op de 3 mensen BPPD binnen het eerste jaar terugkeert, en binnen 5 jaar bij ongeveer 50%. Als de klachten terugkomen, is het verstandig opnieuw contact op te nemen.

Samenvatting

BPPD is een onschuldige maar erg hinderlijke vorm van draaiduizeligheid. De klachten ontstaan vaak bij liggen, draaien in bed, bukken of omhoog kijken. In veel gevallen gaat het vanzelf over, maar met de juiste manoeuvre kun je het herstel versnellen. Voor de meest voorkomende vorm kan de Epley-beweging thuis helpen. Houd je klachten, weet je niet zeker of het BPPD is, of past het niet goed bij dit beeld? Laat je dan onderzoeken, zodat duidelijk wordt welke behandeling het beste bij jou past.

Afspraak maken met een gespecialiseerde Fysiotherapeut?